Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü öğretim üyelerimizden Doç. Dr. Ömer Faruk Ateş’in kaleme aldığı “İdeolojinin Kıskacında Türk ve Müslüman Kimliği: Azerbaycan-Sovyet Edebiyatı Örneği” isimli eser, Bengü Yayınları etiketiyle okuyucuyla buluştu.
Hocamızın Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi’nde Prof. Dr. H. Abdullah Şengül danışmanlığında hazırladığı doktora tezinin gözden geçirilmiş ve genişletilmiş hali olan bu çalışma, Azerbaycan edebiyat tarihinin en sancılı dönemlerinden birine ışık tutuyor.
Kitap, Sovyetler Birliği’nin resmî edebiyat görüşü olan “sosyalist realizm” akımının Azerbaycan edebiyatındaki yansımasını, Moskova yönetiminin kimlik politikaları ekseninde ele alıyor. Eserde; "Sovyet insanı" oluşturma projesi kapsamında edebiyatın nasıl ideolojik bir araç olarak kullanıldığı, asırlardır süregelen Müslüman-Türk kimliğinin nasıl hedef alındığı ve kolektif belleğin edebî metinler üzerinden nasıl dönüştürülmeye çalışıldığı inceleniyor.
Üç ana bölümden oluşan çalışmanın içeriği şu başlıklar altında detaylandırılıyor:
• Birinci Bölüm: Ekim Devrimi öncesi Marksist propaganda ve Azerbaycanlı yazarların millî kimlik inşası çabaları.
• İkinci Bölüm: Sosyalist realizm ve yeni Sovyet kimliği oluşturma süreçleri.
• Üçüncü Bölüm: Şiir, poema, tiyatro, roman ve hikâye türleri üzerinden "dejenere Müslüman ve Türk kimliği" oluşturma yöntemleri, ideal Marksist tipler ve devrimci şiddet övgüsü.
Doç. Dr. Ömer Faruk Ateş, çalışmasında sosyalist yazarların toplumsal sorunları (cehalet, yoksulluk vb.) dile getirirken, çözüm olarak mevcut kimlik değerlerinin terk edilmesini ve Sovyet politikalarına teslimiyeti dayattıklarını; bu yaklaşımın ise estetik kaygılardan uzaklaşarak edebiyatı bir propaganda aracına dönüştürdüğünü vurguluyor.
Türkoloji ve Azerbaycan edebiyatı araştırmaları için önemli bir başvuru kaynağı niteliğindeki bu değerli eseri literatüre kazandıran hocamızı tebrik eder, akademik çalışmalarında başarılarının devamını dileriz.
Kastamonu Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi
